|
 Józef Elsner
(1769-1854)
polski kompozytor i pedagog. Urodził się w Grodkowie, gdzie w latach
1775-1781 uczęszczał do szkoły powszechnej i śpiewał w chórze
kościelnym. Od roku 1781 uczył się w szkole dominikanów i w gimnazjum
jezuickim we Wrocławiu. W tym mieście śpiewał i grał w chórze i kapeli
klasztornej, a następnie w chórze operowym i orkiestrze teatralnej.
Wcześnie zaczął komponować. W roku 1782 został wykonany we wrocławskim
kościele Świętego Wojciecha jego motet „Ave Maria gratiae plena”.
Elsner
odnosił sukcesy jako solista, ponieważ miał piękny głos, muzykował też
jako skrzypek kameralista. Na uniwersytecie wrocławskim rozpoczął
najpierw studia teologiczne, wkrótce jednak przeniósł się na wydział
lekarski. Studia medyczne miał zamiar kontynuoawć w Wiedniu, dokąd
wyjechał jako stypendysta jesienią 1789 roku, lecz przerwała je
długotrwała choroba. Po wyzdrowieniu postanowił całkowicie poświęcić
się
muzyce. Jesienią 1791 roku przeniósł się do Brna, gdzie został
skrzypkiem w orkiestrze teatralnej, a w następnym roku udał się do
Lwowa, by tam objąć posadę kapelmiskrza orkiestry teatru (1792-1799).
Wystawił w nim swoje opery do tekstów niemieckich. Po objęciu w roku
1795 przez Wojciecha Bogusławskiego sceny lwowskiej, został jego
wpółpracownikiem i zaczął komponować opery do tekstów Bogusławskiego.
Zachowała się tylko jedna: „Amazonki, czyli Herminia”. W tym czasie
zainteresował się polską muzyką ludową i wplatał jej wątki do swoich
utworów instrumentarnych („Sonata fortepianowa D-dur’). W latach
1799-1824 prowadził operę w Teatrze Narodowym w stolicy, wzbogacając
jej
repertuar własnymi dziełami (30 oper, w tym „Siedem razy jeden”,
„Leszek Biały”, „Król Łokietek”; 2 balety). W latach 1803-1805
prowadził
sztycharnię nut. W roku 1814 założył Towarzystwo Przyjaciół Muzyki
Religijnej i Narodowej. Przez dziesięć lat (1821-1831) pełnił funkcję
rektora Instytutu Muzyki i Deklamacji (którego był twórcą), od 1826
roku zwanego Szkołą Główną Muzyki. Uczył w niej Fryderyka Chopina, z
którym potem łączyły go więzi przyjaźni. Oprócz oper był autorem
symfonii, marszałków, pieśni, mszy, kantat. Pisał podręczniki i
pamiętniki.
|
